Cinsel
yolla bulaşan hastalıkların gerçek boyutları ülkemizde dahil
olmak üzere birçok ülkede tam olarak bilinmemektedir. Ancak her
yıl dünyada 250 milyondan fazla kişinin cinsel ilişki ile bulaşan
bir hastalığa yakalandığı tahmin edilmektedir. AHEF
(Aile Hekimleri Dernekleri Federasyonu) Başkanı Dr. Hamza Gemici
cinsel yolla bulaşan hastalıkları ve korunma yöntemlerini
hakkındaki en önemli soruları yanıtladı.

Cinsel
yolla bulaşan hastalıkların tanımını yapacak olursak,
genellikle cinsel ilişki yoluyla (vajina, ağız ve makat yoluyla)
insandan insana bulaşan mikroorganizmaların (mikrop) neden olduğu
genital yol (üreme organları) enfeksiyon hastalıklarıdır.

Cinsel
yolla bulaşan hastalıklar, dünyanın pek çok bölgesinde büyük
önemi olan bir halk sağlığı sorunudur. Mahremiyeti nedeniyle
sorunun gerçek boyutları ülkemizde dahil olmak üzere birçok
ülkede tam olarak bilinmemektedir. Ancak her yıl dünyada 250
milyondan fazla kişinin cinsel ilişki ile bulaşan bir hastalığa
yakalandığı tahmin edilmektedir.

Cinsel
yolla bulaşabilen hastalıklar hangileridir?

Bugün
için 40' dan fazla cinsel yolla bulaşan hastalık bilinmektedir.
Bunların içinde en sık rastlanılanlarını şöyle
sıralayabiliriz:

• HIV
  enfeksiyonu (AIDS)
  

  
  

• Hepatit
  B
  

  
  

• Bel
  soğukluğu (Gonore)
  

  
  

• Frengi
  
  

  
  

• Klamidyoz
  
  

  
  

• Kandidiyazis
  
  

  
  

• Trikomoniyazis
  
  

  
  

• Yumuşak
  şankır
  

  
  

• Granuloma
  inguinale
  

  
  

• Genital
  herpes
  

  
  

• Lenfogranuloma
  venerium
  

  
  

• Uyuz

  
  

En
çok görülen hastalıklar hangileri?

Klamidyoz
, bel soğukluğu (Gonore) ve Frengi

gibi hastalıklar daha sık görülmekle birlikte diğer hastalıklara
da azımsanmayacak ölçüde rastlanmaktadır.

Hastalıklar
hakkında kısa bilgi verebilir misiniz?

AIDS
(Acquired Immune Deficiency Syndrome)
Bu
hastalık insanların enfeksiyon hastalıklara karşı direncini yok
eden, insan immün yetmezlik virüsü (HIV) tarafından yapılır. Bu
hastalığa yakalanan kişiler enfeksiyon hastalıklarına karşı
savunmasız kalırlar. Bir çok hayatı tehdit eden hastalık ve bazı
tip kanserler bu hastalarda görülür. Normalde hastalıklara neden
olmayan bazı enfeksiyon ajanları, bu kişilerin savunma sistemi
büyük ölçüde etkilendiğinden hayatını tehdit edici
hastalıklar oluştururlar. HIV virüsü insanlara cinsel ilişki ve
kanlı ortamlarca taşınır. Aynı iğnenin kullanılması, aynı
pedikür makasının kullanılması, berberlerde jilet
değiştirilmemesi hastalığın yayılmasına neden olabilir.

Human
Papilloma Virüsü (HPV)
Cinsel
organlar ve çevresinde siğil benzeri oluşumlara neden olan bu
virüs kadınlarda serviks (uterus girişi) kanserlerinin de önemli
sebeplerindendir. Virüs cinsel ilişki ile geçer.

Klamidyoz

Enfeksiyonlar
En
sık rastlanan cinsel yolla bulaşan hastalıktır. Hem erkeklerde
hem de kadınlarda görülür. Akıntı ve idrar sırasında yanma,
en sık görülen bulgularıdır. Bu enfeksiyonu taşıyan birçok
kişide hiç bir rahatsız edici bulgu yoktur ve doktora
başvurmazlar.

Gonorrhea
(Bel Soğukluğu)
Bel
soğukluğunda vajina veya penisten akıntı olur. İdrar yapmak zor
ve ağrılıdır. Kadınlarda eğer tedavi edilmezse PID, ektopik
gebelik (dış gebelik) ve kısırlığa neden olabilir.

Genital
Herpes
Herpes
Simplex virüsü neden olur (HSV). Sıklıkla genital bölgelerde
ağrılı açık yaralar ve küçük su toplamaları şeklindeki
yaralar görülür. Bu yaralar oluşmadan bölgede yanma ve kaşıntı
hissi olabilmektedir. Genital Herpes yaraları birkaç hafta içinde
iyileşseler de virüsler vücutta kalmakta ve daha sonra tekrar
tekrar hastalığa neden olabilmektedir. Genital Herpes gebelik ve
doğum sırasında bebek için ciddi tehlikeler yaratabilir.

Sifiliz
(Frengi)

Bu
hastalığın ilk bulgusu, kadınlarda vagina da, erkeklerde ise
penis ucunda ağrısız bir yaranın belirmesidir. Bu hastalığın
tedavisiz bırakılması, hastalığın çok ilerlemesine ve sinir
sistemi, kalp dolaşım sistemi gibi hayati sistemleri tutmasına
neden olabilir.

Cinsel
yolla bulaşan hastalıkların belirtileri nelerdir?

Cinsel
yolla bulaşan hastalıklarda bazen belirti yoktur ya da kişiyi
rahatsız etmeyecek kadar hafif belirtileri olabilir. Özellikle
kadınlarda bazen hiç belirti görülmez. Ancak, tedavi edilmediği
sürece, belirtisiz enfeksiyonu olanlar, bilmeden hastalığı
başkalarına bulaştırırlar. Cinsel temastan sonra hastalık
belirtilerinin ortaya çıkması için geçen süre (kuluçka süresi)
hastalıktan hastalığa farklıdır. Bu süre günler (bel
soğukluğu), haftalar (klamidyoz, hepatit B), aylar (frengi) ya da
yıllar (AIDS) olabilir. Sık rastlanan her iki cinsteki belirtiler
şöyle sıralanabilir;

1.
Cinsel organlardan akıntı veya cerahat gelmesi: Kadınlarda
vajinada bazen normalde bulunan akıntı fazlalaşır. Akıntı su
gibi, süt gibi, sarı veya yeşil renkte olabilir. Bazen fena
kokuludur.

2.
Cinsel ilişki sonrası kanama,

3.
İdrar yaparken yanma, sızı, sık sık az miktarda idrara çıkma ,

4.
Cinsel organ ve cevresinde kaşıntı,

5.
Peniste (erkek cinsel organı), vajinada (hazne) kabarcık, yara,
siğil ve kızartı,

6.
Kasık lenf bezlerinde şişlik,

7.
Testislerden (haya) bir veya ikisinde birden ağrı,

8.
Karın ağrısı.

9.
Avuç içlerinde ve ayak tabanlarında kaşıntısız bir kabartı
olması.

Hastalıkların
kalıcı etkileri var mıdır?

Sık
görülmelerinin yanında, erken tanı ve tedavi uygulanmadığı
takdirde bu hastalıkların neden olduğu ek bazı sağlık sorunları
ile de karşılaşılmaktadır. Bu hastalıklar, cinsel eşlerden
sadece birinin sağlık sorunu değildir. Korunmasız cinsel ilişki
(kondom kullanmama) hastalığın sağlam eşe de bulaşmasına neden
olur. Bunun yanında, tedavisi yapılmamış cinsel yolla bulaşan
bir hastalığı olan hamile kadınların, doğum öncesi veya hemen
doğum sonrası dönemde bebekleri de risk altındadır. Bazı cinsel
yolla bulaşan hastalıklar bebeklerde kalıcı etkiler yapabilir.

Kadın
veya erkekte kısırlık, düşük, yeni doğan bebeklerde görülen
bazı enfeksiyonlar, dış gebelik, genital organ kanserleri ve ölüm
cinsel yolla bulaşan hastalıkların neden olduğu sağlık
sorunları arasında sayılabilir.

Cinsel
yolla bulaşan başka bir hastalığı olanların HIV (AIDS virüsü)
ile enfekte olma olasılığı daha yüksektir.

Bu
grup hastalığın tıbbi önemi yanında, gerek sosyal gerekse
ekonomik olumsuz etkileri de gözlenmektedir.

Teşhis
koymak için hangi yöntemler uygulanır?

Bazı
hastalıklarda sadece muayene teşhis koymak için yeterli
olmaktadır. Ancak bazılarında da kan tetkikleri, vajina ve
penisten alınan akıntılardan yapılan direkt mikroskopik
incelemeler veya kültür yapmak teşhis koymak için yeterli
olmaktadır.

Cinsel
yolla bulaşan hastalıklardan korunmak için nelere dikkat edilmeli?

1.
Cinsel ilişkide kondom(prezervatif) kullanmak en basit ve en etkin
korunma yöntemidir.

2.
Cinsel eş sayısının artmasının, hastalık bulaşma riskini de
arttırdığını unutmayarak tek eşliliği benimsemek

3.
Hastalık belirtisi olmadan da bulaşma olabileceğini
unutulmamalıdır,

4.
Alkol ve uyuşturucunun doğru ve sağlıklı düşünmeyi
engelleyerek, cinsel ilişki sırasında olumsuz davranışlara neden
olabileceğini akıldan çıkarmamalıyız.

5.
Size nakledilecek kanda gerekli testlerin yapılıp yapılmadığını
sorup, kontrol etmek.

6.
Başkalarının kullandığı şırınga ve iğneyi kullanılmamalı,
bir defa kullanılıp atılan şırınga ve iğne kullanılmasını
teşvik ve tavsiye etmeliyiz,

7.
Hamile kadınların doğum öncesi dönemde düzenli sağlık
kontrollerini yaptırmaları önemli.